શરીરની ભાષા.

Ralph Waldo Emerson
Image via Wikipedia

શરીરની ભાષા.

              ભાષા બે પ્રકારની હોય છે,એક તો શબ્દોની અને બીજી હોય છે શરીરની.શરીરની ભાષાને બોડી લેન્ગવેજ પણ કહી શકાય.પ્રાણીઓ શબ્દોની ભાષા જાણતા હોતા નથી,એમને શરીરની ભાષા જ આવડતી હોય છે.શરીરની ભાષા લાગણીની ભાષા છે,ભાવનાઓની ભાષા છે.શરીરની ભાષા લીમ્બીક બ્રેઈનની ભાષા છે.લાગણીની ભાષા વૈશ્વિક છે.લીમ્બીક બ્રેઈન શબ્દોની ભાષા જાણતું નથી.સર્વાઈવલની ભારે જવાબદારી લીમ્બીક બ્રેઈન કરોડો કરોડો વર્ષથી જાળવતું આવ્યું છે.લીમ્બીક રીએક્શન ત્વરિત,પ્રમાણિક,ચોક્કસ,સમય દ્વારા(‘મૈ સમય હું’,મહાભારત સિરિયલનું વાક્ય યાદ આવે છે?) પ્રમાણિત હોય છે.લીમ્બીક રીએક્શનનું વાયરીંગ સખત હોય છે,કેમ કે કરોડો વર્ષની નીપજ છે.જાયન્ટ કાંગારું વિષે એક ડોક્યુમેન્ટ્રી હું જોતો હતો.કાંગારું એના બચ્ચાને સાવ અધૂરું વિકસેલું જન્મ આપે છે.આ જાતના મેમલ બહુ રહ્યા નથી.અવિકસિત બચ્ચું પેટ આગળ રહેલી કોથળીમાં મોટું થાતું હોય છે.માદા કાંગારું એક બચ્ચાને જન્મ આપે છે તે હું જોતો હતો,સાવ એક વેંતનું પણ નહિ હોય અને માંસના લોચા જેવું લાગતું બચ્ચું જન્મતા વેત નીચે જમીન પર પડવાને બદલે સીધું ધીમે ધીમે જાણે વર્ષોથી જાણતું હોય તેમ પેલી કોથળી તરફ આગળ વધતું જોઇને મને અચરજ લાગ્યું.કોથળીમાં પ્રવેશી તરત એણે દુધની બાટલી તૈયાર જ હતી પીવાનું શરુ કરી દીધું.
          આપણી જરૂરિયાતો,લાગણીઓ,વિચારો અને હેતુ બધાનું પ્રોસેસિંગ કરીને લીમ્બીક બ્રેઈન શરીરની ભાષા દ્વારા વ્યક્ત કરતુ હોય છે.બોસ્ટન હોય કે બોર્નીઓ,અમદાવાદ હોય કે આર્જેન્ટીના બાળકને કોઈ ખોરાક ભાવતો નાં હોય તો એના હોઠ ભીડી દેવાનું,અને માતાને જોઇને એના ચક્ષુ વિસ્ફારિત થઇ જવાના.આપણે ખુશ હોઈએ કે નાખુશ,ઠંડી હોય કે ગરમી,કે પછી હોય હુંફાળું વાતાવરણ આપણી અંગચેષ્ટા,ભાવ ભંગિમા તરત બદલાઈ જવાની.કોઈ અશુભ સમાચાર મળશે તો હોઠ સખત ભીડાઈ જવાના,બસ આપણને લીધા વગર જતી રહેશે તો દાંત કચ કચાવીશું,બોચી ખંજવાળીશું,બોસ રજાને દિવસે કામ પર બોલાવશે તો મુંડી નીચી અને આંખોની કીકી નાની થઇ જશે.આવું તો ઘણું બધું શરીરની ભાષા દ્વારા વ્યક્ત થતું હોય છે,જે આપણાં લીમ્બીક બ્રેઈન દ્વારા કરોડો વરસથી પરફેક્ટ શોધેલું છે.
          કોઈ પ્રિય વ્યક્તિ મળી જાય ત્યારે?ચહેરાના સ્નાયુ રીલેક્સ થઇ જતા હોય છે,હાથ થોડા પહોળા ગોઠવાઈ જતા હોય છે જેથી પ્રિય વ્યક્તિને આવકારી શકીએ,હોઠ તરફ લોહીનો ધસારો વધી જતો હોય છે,ગરદન આગળ જુકતી હોય છે,આંખની કીકીઓ પહોળી થઇ જતી હોય છે.
       Yale કોલેજની લાયબ્રેરીમાં એક છોકરો અને એક છોકરી કશું બોલ્યા વગર એક બીજાની સામે જોયા કરતા હતા,થાકીને છોકરી પેલા છોકરા પાસે ગઈ અને કહ્યું કે તું આમ મારી સામે ટગર ટગર જોવાનું ચાલુ રાખીશ અને હું પણ એવી રીતે જોયા કરીશ એના કરતા હું તને મારો પરિચય આપી દઉં,હું છું Hillary Rodham ,તારું નામ શું છે?જવાબમાં બીલ ક્લીન્ટન એમનું પોતાનું નામ ક્ષણ માટે ભૂલી ગયેલા.
   આપણાં પાછલા અનુભવો લક્ષ્યમાં લઈને કોઈ વ્યક્તિને પહેલી વાર જોઈએ ત્યારે એક જ મુલાકાતમાં એની વર્તણુક અને બોડી જેસ્ચર માપીને બ્રેઈન એક ત્વરિત ફર્સ્ટ ઇમ્પ્રેશન બાંધી લેતું હોય છે.હાસ્ય એક હકારાત્મક વર્તણુક છે,જેને આપણે ૩૦ મીટર દુરથી પણ અનુભવી શકીએ છીએ.અજાણ્યા   વ્યક્તિ માટે ફર્સ્ટ ઇમ્પ્રેશન વડે એનું અનુમાન કરવા માટે ખાલી ત્રણ સેકંડ બ્રેઈન લેતું હોય છે,Nalini Ambady, professor of psychology at Tufts University in Medford, Massachusetts,આ બહેને ફર્સ્ટ ઇમ્પ્રેશન વિષે ખૂબ અભ્યાસ કર્યો છે.એમના કહેવા પ્રમાણે માનવ જાતે ખૂબ જડપી સામેની વ્યક્તિ માટે અનુમાન કરવાની કાબેલિયત કેળવેલી છે કે તે નુકશાન કારક છે કે લાભદાયી.એને તેઓ  “thin slices” of experience કહે છે. કાબેલિયત મનના બહુ ઊંડા ખૂણામાં પ્રોસેસ થતી હોય છે.આપણાં પ્રાચીન પૂર્વજો જેઓ ખાઓ અથવા ખવાઈ જાઓ જેવી દુનિયામાં જીવતા હતા ત્યારે આ ત્વરિત અનુમાન કરવાની ક્ષમતા એક જ નજરમાં પારખી લેવાની ક્ષમતા કેળવી ચુક્યા હતા એક સર્વાઈવલની ટેકનીક તરીકે.

Here, people use words to describe….not using words.  Enjoy.

**What you do speaks so loud that I cannot hear what you say. – Ralph Waldo Emerson

**The most important thing in communication is hearing what isn’t said. – Peter F. Drucker

**Electric communication will never be a substitute for the face of someone who with their soul encourages another person to be brave and true. – Charles Dickens

**The human body is the best picture of the human soul. – Ludwig Wittgenstein

**But behavior in the human being is sometimes a defense, a way of concealing motives and thoughts, as language can be a way of hiding your thoughts and preventing communication. – Abraham Maslow

**Who is Mike Judge? Let me think. The only way I could possibly answer that question would be in a nonverbal fashion. I think I could do an interpretive dance that would answer that question for you.
– Mike Judge

**Body language is essential for an actress, even if you don’t use your body in an athletic way. Just to be free, to use it like your voice. A body can be small and have incredible violence. A body talks. – Anne Parillau

**Body language is a very powerful tool. We had body language before we had speech, and apparently, 80% of what you understand in a conversation is read through the body, not the words. – Deborah Bull

**Get in touch with the way the other person feels. Feelings are 55% body language, 38% tone and 7% words. – Unknown

**I speak two languages, Body and English. – Mae West
**Fie, fie upon her!
There’s language in her eye, her cheek, her lip,
Nay, her foot speaks; her wanton spirits look out
At every joint and motive of her body. – William Shakespeare
**Deafness has left me acutely aware of both the duplicity that language is capable of and the many expressions the body cannot hide. – Terry Galloway
**Language is surely too small a vessel to contain these emotions of mind and body that have somehow awakened a response in the spirit. – Radclyffe Hall
**Emotion always has its roots in the unconscious and manifests itself in the body. – Irene Claremont de Castillejo
**The body never lies. – Martha Graham
**Our bodies are apt to be our autobiographies. – Frank Gillette Burgess
**You have to think an awful lot about your motivations or people’s behavioral intentions or what their body language can indicate or what’s really going on or what makes people sometimes do, sometimes, the irrational things they do. – Ron Silver
**In this respect, I suppose I’m the total opposite of Garry [Kasparov]. With his very emotive body language at the [chess]board he shows and displays all his emotions. I don’t. – Vladimir ક્રમ્નીક
**I can’t just tell the guys I want the ball, I have to do it with my body language. – LaMarcus Aldridge
**You can tell a lot by someone’s body language. – Harvey Wolter
**Kids used to sit back and listen to lectures. Now they’re leaning in. Body language has changed. – Mike Harvey
**A blur of blinks, taps, jiggles, pivots and shifts … the body language of a man wishing urgently to be elsewhere. – Edward R. Murrow
**I want guys who want to be here. I want guys who are energetic and passionate. I didn’t see any passion from Todd. You could tell form his body language that he didn’t want to be here. – Perry Florio
**Experienced trial attorneys tend to rely on instinct when picking a jury. You get an idea of the kind of people that you are looking for and pay careful attention to their answers and body language. – James Diamond
**Not only is her body language revealing, but so are her silences, which I find remarkable for an actress. It’s how she doesn’t say things verbally that I find exceedingly communicative. – Laurence કર્ડીશ
**The mood was terrible. You could see it in everybody’s eyes. The body language was just defeated. When they put me in I was hoping I could give us some energy and try to bring us back. – Billy Campbell
**I was analyzing the guys’ nonverbal communication. I learned that in sociology. When I see that, when I see fatigue, some negative things, you’ve got to go straight at them. – Glen Davis
**There’s a constant communication going on when you’re dancing, most of it nonverbal. You have to learn to communicate in a different way. For the ladies, you have to learn to follow. That’s kind of tough. – Suzanne Perez
**Eye rolling is one of the nonverbal signs that is pretty much always aggressive. – Steve Watts
**Verbal and nonverbal activity is a unified whole, and theory and methodology should be organized or created to treat it as such. – Kenneth L. Pike
**In terms of nonverbal communication, by not seeing the full face – whether it’s bangs in the eyes of a woman or a man, or a beard – there can be some who perceive the individual is hiding something. – Judith Rasband
**The more elaborate our means of communication, the less we communicate. – Joseph Priestley
**The single biggest problem in communication is the illusion that it has taken place. – George Bernard Shaw
**Effective communication is 20% what you know and 80% how you feel about what you know. – Jim Rohn
**Use non-verbal communication to SOFTEN the hard-line position of others: S = Smile O = Open Posture F = Forward Lean T = Touch E = Eye Contact N = Nod. – Unknown
**There are four ways, and only four ways, in which we have contact with the world. We are evaluated and classified by these four contacts: what we do, how we look, what we say, and how we say it. – Dale Carnegie
**When the eyes say one thing, and the tongue another, a practiced man relies on the language of the first. – Ralph Waldo Emerson
 “If language was given to men to conceal their thoughts, then gesture’s purpose was to disclose them.” John Napier.
Advertisements

15 thoughts on “શરીરની ભાષા.

  1. આપ નો શરીર ની ભાષા ઉપર નો લેખ ખુબજ સરસ છે. જો આપણે શરીર ની ભાષા ઉપેર ધ્યાન આપીયે તો કમ્યૂનિકેશન ના ઘણા પ્રશ્નો હલ થઈ જાય . આપને મારો બ્લોગ ની મુલાકાત લેવા મારૂ ભાવ ભર્યુ આમંત્રણ છે.

    Like

    1. શ્રી જુગલભાઈ.
      ઉત્ક્રાંતિવાદ,મનોવિજ્ઞાન મારા શોખના વિષયો.સાચું કહું,મત્સ્યાવતાર,કુર્માવતાર,વરાહાવતાર,નૃસિંહાવતાર આ બધું ઉત્ક્રાંતિવાદ જ છે.

      Like

      1. અત્યંત મહત્ત્વની વાત કહી. નૃસિંહાવતારમાં જેમ અરધું જ શરીર હતું તેમ ઉત્ક્રાંતિમાય સમજવાનું. રામજન્મ પછી કૃષ્ણજન્મ સુધીમાંય વૈચારિક કે સામાજિક ફેરફારોનો ઇતિહાસ છે જ. ત્યારે પણ અહિંસા આપણને મળી નહોતી.

        અવતારોનેય તમે કહ્યું તેમ માનવવિકાસગાથાના પાયામાં મૂકવામાં આવે તો કેટકેટલી ગેરસમજો ઘટે ? તમારાં લખાણોમાં જોવા મળતો વિદ્રોહ મને બહુ ગમે છે, કારણ કે એમાં કશાંક ખાંખાંખોળાં કરવાની ને શોધતાં રહેવાની વૃત્તિ હોય છે.

        બહુ મજાની વાત છેડી છે. સાક્ષીભાવે આનંદું છું.

        Like

        1. નૃસિંહાવતારનો કોન્સેપ્ટ આવ્યો ક્યાંથી?જોકે અર્ધું અંગ સિંહનું હોય તે કલ્પના છે,પણ અર્ધું અંગ વાનર જેવું હોય તે સાચું છે,એક લુસી(વૈજ્ઞાનિકોએ આપેલું નામ) નામનું હાડપિંજર આખેઆખું મળ્યું છે જે એપ્સ એટલે ચિમ્પાન્ઝી જેવા વાનર અને માનવ વચ્ચેની કડીરૂપ છે.વૃક્ષ ઉપર રહેતું હશે,બે પગે ચાલતું હશે,કેટલું જુનું છે?૩૦ લાખ વર્ષ પુરાણું છે.આપણાં અવતારોમાં ઉત્ક્રાંતિની સમજ હતી એમાં સવાલ જ નથી.આપણાં પ્રલયમાં હિમયુગ પુરો થાય અને આવતા પ્રચંડ પુરની સમજ હતી.આભાર.

          Like

  2. વાહ વાહ,
    આ મારો રસનો વિષય છે. ભલે આપણે હજારો વર્ષથી ભાષાના પ્રયોગ દ્વારા ભાવનું આદાનપ્રદાન કરતા શીખી ગયા હોઈએ, આપણું શરીર હજુ પોતાની, આપે વર્ણવી તે, આગવી ભાષામાં વ્યવહાર ચલાવવાનું ભુલ્યું નથી. હવે તો જોકે ’બોડી લૅન્ગ્વેજ’ સમજવી એ પણ એક પ્રકારની કલા ગણાય છે. આ કલાના માહેર લોકો શબ્દો દ્વારા વ્યક્ત થતો ભાવ અને ખરેખર મનમાં પ્રગટેલા ભાવ વચ્ચેનો ભેદ પામી શકે છે. શબ્દોને આપણે બુદ્ધિ કે સમજદારી (કહો વ્યવહારૂ બુદ્ધિ)નું આવરણ ચઢાવી શકીએ છીએ પરંતુ શરીર તો મુળ ભાવ વ્યક્ત કરી આપે છે. (હા કોઈ કોઈ આ વિષયના જબરજસ્ત કલાકારો તે પર નિયંત્રણ કરી શકે ખરા !)

    પ્રાણીઓ પાસે તો ભાષા જેવું કશું છે નહીં તેથી તેઓ તો શરીરની ભાષા દ્વારા જ પોતાના ભાવ વ્યક્ત કરે છે અને નિષ્ણાંતો એ ભાવ જાણી પણ શકે છે. બીજું બ્લોગ પર કે મેઈલમાં આપણે એકબીજાને લખીએ છીએ તેમાં સામસામે જોઈ ન શકતા હોઈએ તેથી ક્યારેક અણસમજ બને છે, આ ટાળવા જ પેલા સ્માઈલી ( 🙂 😦 ) શોધાયા હશે ને ! જો કે એ સ્માઈલી દ્વારા મોકલાતો મૂડનો સંકેત પણ વિચારાયેલો હોય બહુ ભરોસે રહેવું નહીં 🙂 !
    આપે માર્થા ગ્રેહામનું અવતરણ “The body never lies” મુક્યું પણ નિષ્ણાંતો હવે એ પણ કરી શકે છે !!! આપે બહુ બધા સુંદર અવતરણ મુક્યા એ બદલ પણ આભાર. અને હા, સમય મળ્યે આ વિષયે થોડું થોડું પ્રેક્ટિકલ (શરીરના સંકેત અને અર્થ એ પ્રકારનું) જ્ઞાન પણ આપવા વિનંતી છે. બહુ રસપ્રદ વિષય લાવ્યા બાપુ. મજા આવશે. આભાર.

    Like

    1. The body never lies ઉપરથી જ પોલીગ્રાફિક ટેસ્ટ લેવાનું શરુ થયું હશે.કે તમે જુઠ્ઠું બોલો તે આ ટેસ્ટમાં પકડાઈ જાય,હવે આ ટેસ્ટને જુઠો પાડવો હોય તો ગજબની ક્ષમતા અને ટેરિફિક ટ્રેઈનીંગ જોઇએ.શબ્દો એ પ્રિ ફ્રન્ટલ કોર્ટેક્ષનું ઉત્પાદન છે,એની જાળમાં તો આજ સુધી ગુરુઓ અને નેતાઓ પ્રજાને છેતરતા આવ્યા જ છે.આભાર.

      Like

  3. Very informative.

    Maja aavi vanchvani. Milan is good in body language observation.

    આજે જ કોઈ વાત થઈ રહી હતી. પહેલા મેં દલીલ રજુ કરી દીધી. પછી મને કહે,
    મને કહે, હવે મારી વાત સાંભળ.

    હું બે હાથ અદબ વાળીને ટટ્ટાર ઉભી રહી ગઈ. હા, બોલ, સાંભળું છું.

    મને કહે એમ નંઈ. રીલેક્સ થઈને ખુલ્લા મનથી સાંભળ. બે હાથ જે રીતે અદબ વાળેલા છે એ બતાવે છે કે અત્યારે તારા મનમાં ‘એક કાને સાંભળીને બીજા કાને કાઢી નાખવાની વાત છે, ખાલી ઉપરછલ્લું બોલી રહી છે.’
    અને સાચે જ , મેં ઊંડા શ્વાસ લઈને અદબ ખોલી તો, , ‘હવે મને વાત સાંભળવામાં પહેલા કરતા વધુ રસ હતો.’
    એની વાત સાચી હતી, જો અદબ વાળીને ટટ્ટાર ઉભી રહીને જો હું એની વાત સાંભળત તો, દલીલ મોટું સ્વરૂપ પણ લઈ શકત. એક નાનકડું ઓબ્ઝર્વેશન કામ કરી ગયું ને સમય બચી ગયો.

    pls update more articles on body language.

    Like

  4. I want to know more about ‘first impression’. And, when we don’t like someone or someone don’t like us. How the behaviour is?

    નાના હોઈએ, ત્યારે ગમા-અણગમા વ્યક્ત કરીએ તો ચાલી જતું, હવે, બધાની સાથે ફરજીયાત હસી, બોલીને વ્યવહાર જાળવવો પડે છે, તો કોણ સામે એવું કરે છે? એ કેવી રીતે ખબર પડે?

    Like

    1. You have to understand the psychology and motive of the person before you, His connections and his/her history can guide you. If the person excessively starts using sweet words and praises you, then beware, there could be some vested interests. Like Gold is tested in four ways: cutting, rubbing, melting…The man or woman must be tested by his language, manners, actions and character. However, this is not an easy task, because some people or con-men have acquired the mastery in hiding their inner qualities like me. But if you are careful and vigilant, the true color, as i term it, sooner or later is always shown. But testing is always needed.

      Like

  5. “શબ્દો એ પ્રિ ફ્રન્ટલ કોર્ટેક્ષનું ઉત્પાદન છે”

    આ અંગે વધુ જાણવા મળે તો મારા જેવા ભાષાના વિદ્યાર્થીને ખૂબ ગમશે અને ઉપયોગી થશે. ક્યારેક એમાં વધુ ઊંડા ઊતરો એવી અપેક્ષા.

    Like

  6. DEAR BROTHER,
    The article about body language is useful to every one. Few intelligent persons can recognize the internal thought process by observing some tell tale signs of the person in front of them. sometimes I also can tell when the Indian cricket team is going to loose, just looking at their body language. Most of the times i am proved right for another reasons. Women are easier to understand but only in this context, not in any other. For example if a person is sweating, trembling, he is in some kind of fear. Also when the person in front of you is not liking to your tastes and ideology, or some sort of quarrel had happened in the past, you are most likely to give out numbers of negative signals without you knowing that. Thank you.

    Like

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s