કુરુક્ષેત્ર

Start Thinking

હું છું, મારા Genes.

હું છું, મારા Genes.

કેરિયર કાઉન્સેલર Paula Wishart ( Ann Arbor , Michigan ) ને ૪૦ વર્ષે એક રહસ્ય જાણવા મળ્યું કે એના જિન્સમાં Lynch Syndrome વસી રહ્યો છે. કોલોન કેન્સર માટે જવાબદાર આ જીનેટીક્સ મ્યુટેશન વારસાગત લોહીમાં ઊતરતું હોય છે. સ્ત્રીઓમાં ગર્ભાશયનું કેન્સર પણ આને કારણે થતું હોય છે. આ મહિલાના દાદા અને પરદાદા પણ કોલોન કેન્સરના કારણે મૃત્યુ પામેલા તો ઘરમાં એવી વાયકા ચાલતી કે ફૅમિલીમાં કોઈ ખરાબ લોહી વહી રહ્યું છે.

Lynch Syndrome કાતરિયામાં છુપાયેલા ખૂની દરિન્દા જેવો છે જે ડઝન જુદા જુદા રસ્તે મારી શકે છે. આ રોગ માટે ટેસ્ટ શરુ થયા છે તેવું જાણ્યા પછી પણ આ મહિલાની કાકીએ એની ઉપેક્ષા કરેલી. એની કાકી કોલોન કેન્સરમાં ગઈ, થોડા સમય પછી તેની દીકરી, અને પછી દીકરો પણ ગયો. Wishart પોતે જાણવા માટે ડરતી હતી પણ વધુ ડરતી હતી ના જાણવા વિષે. રોગ છે તેવું જાણવું પણ ઘણાને ગમતું હોતું નથી. ડર લાગતો હોય છે. મારા એક સગા ખૂબ દૂબળા પડી ગયેલા અને સાવ કમજોર થઈ ગયેલા, પણ એમને ડર લાગતો કે ડૉક્ટર ટીબી છે તેવી નિદાન કરી દેશે તો? એટલે ડૉક્ટર પાસે જતા નહિ. વિશાર્તની માતાનો ટેસ્ટ પોજીટીવ આવ્યો હતો, એ અને તેનો ભાઈ પણ નસીબદાર નહોતા.

થોડા સમય પહેલા આપણે વિનાશક જીવલેણ મજબૂરીઓ વિષે જાણતા નહોતા. એટલે બધું ભગવાનના હાથમાં હતું. પછી ડોકટરો ભગવાનની જગ્યા લેવા લાગ્યા. જીવલેણ કમજોરીઓ વિષે આ લોકો જાણવા લાગ્યા હતા. હવે genomics ક્રાંતિએ આખી રમત ફરીથી બદલી નાખી છે. રોગોની માહિતી વિષે શુભ અને અશુભ ગૂંચવાડો ઊભો થઈ ગયો છે. જીનેટીક્સ ટેસ્ટ રોગોની આગોતરી જાણકારી વિષે મહત્વનું કામ કરે છે. જીવલેણ રોગો માટે કોઈ એક જિન્સ કારણભૂત હોતો નથી. એ ઘણા બધા જિન્સની ક્રિકેટ મેચ જેવું છે. જે હજુ વૈજ્ઞાનિકો માટે સમજવું અઘરું છે. જો કે આગોતરી જાણકારી લાભદાયી હોય છે. પેટ સ્કેન વડે Alzheimer રોગ વિષે અગાઉથી પેશન્ટમાં એના કોઈ લક્ષણ નાં દેખાય છતાં જાણી શકાય છે.

પણ આવી આગોતરી જાણકારી ઝેરી બની જતી હોય છે. અગાઉથી જિન્સ ચેક કરાવી પોતાના મોતની જાણકારી સાથે જીવવું શું યોગ્ય છે? કે આવી આગોતરી માહિતી ખુદ જીવલેણ નથી લાગતી? એક સ્ત્રીનું કહેવું હતું કે ” હું જાણું છું કે મને સ્તન કેન્સર છે અને તેનું કારણ Alpha-1 મ્યુટેશન છે, પણ ભગવાને આ જિન્સ મને જ કેમ આપ્યા? ભગવાને હું સંભાળી ના શકું તેવા જિન્સ મને શું કામ આપ્યા?”

આપણે ખરાબ ઘટનાઓના કારણો વિષે જાણવા ઉત્સુક હોઈએ છીએ. આપણે જાણવા માંગતા હોઈએ છીએ કે આ કરુણ ઘટનાનું કારણ શું? અને એના માટે કોને જવાબદાર ગણવા? જીનેટીક્સ ટેસ્ટ તમને તેના છુપા બાયોલોજીકલ પ્રોસેસની જાણકારી આપે છે. જોકે ખાનપાન,રહેણીકરણી, આબોહવા, વાતાવરણ, ટેવો આ બધું પણ જીવલેણ રોગો માટે જવાબદાર હોય છે. સાથે સાથે વારસામાં મળેલા જિન્સ અને જિન્સમાં થતા મ્યુટેશન પણ જવાબદાર હોય છે.

મારા એક કાકાશ્રી પોલીસખાતામાં હતા. રિટાયર થયા ત્યારે ડી.વાય.એસ.પી. હતા. બેઠી દડીના, વીંછીનાં આંકડા જેવી મૂછો રાખતા. સ્મોકિંગ કરતા, નિયમિત ડ્રીંક કરતા. બહારગામ જવાનું હોય તો એમની બેગમાં ડ્રીંક લઈને જતા. પણ મેં ક્યારેય સાંભળ્યું નથી કે એમને કોઈ ગંભીર બીમારીમાં દવાખાને દાખલ કર્યા હોય. આશરે ૮૫ વર્ષે તંદુરસ્ત હાલતમાં અચાનક ગુજરી ગયેલા. લાંબા આયુષ્ય માટે કારણભૂત જિન્સ છે FOXO3A વાંચો અહીં Flachsbart et al. 2009 અને 2008 .. અને સ્ત્રીઓના લાંબા આયુષ્ય માટે કારણભૂત છે જિન્સ FOXO1A.

Telomeres જિન્સના છેડા ઉપર બેસાડેલી કેપ સમજો. આ કેપ નાની હોય તો જિન્સ ડેમેજ થવાના ચાન્સ વધી જતા હોય છે. આ કેપ ટૂંકી અને ઘસાયેલી હોય એટલાં રોગ વધુ થવાના. બાળકોના જિન્સ ઉપરના telomeres ચેક કરીને જાણી શકાય છે કે બાળકો મોટા થઈને અમુક રોગો સાથે તણાવયુક્ત થઈને આક્રમક હિંસક વલણ ધરાવશે. બાળકોમાં આ telomeres ઘસાઈને ટૂંકા હોવાનું કારણ જણાયું છે મોટાઓ દ્વારા થતી શારીરિક સતામણી, શારીરિક સજા, બે કરતા વધુ હિંસક બનાવનો અનુભવ, સતત મળતી ધમકી. આ telomeres ઘસાઈ જવાનું બીજું કારણ હોય છે નબળો પ્રદૂષિત ખોરાક, કસરતનો અભાવ, સ્મોકિંગ, વિટામિન D ની ખામી, રેડીએશન, ડાયાબીટીસ જેવા રોગો. બસ તો બાળકોને સતત ધમકાવશો નહિ, શારીરિક સજા કરવી નહિ અને સ્કૂલ કે બહાર કોઈ સતત ડરાવતું નાં હોય તેનું ધ્યાન રાખવું. Dean Ornish અને એના સાથીઓ દ્વારા ૨૦૦૮ માં થયેલા એક પાયલોટ અભ્યાસ મુજબ હેલ્ધી ખોરાક, તનાવમુક્ત જીવનશૈલી તમારા telomeres ની લંબાઈ વધારીને સારું જીવન અર્પી શકે છે. હું અગાઉ લેખ લખી ચૂક્યો છું કે ધ્યાન કરો અને telomeres વધારો.

Bipolar disorder, anxiety, psychosis, panic attacks, suicide, depression, schizophrenia, OCD, alcoholism, eating disorders, આ બધા રોગોમાં વરસમાં મળેલા જિન્સ જવાબદાર હોય છે. Dr. Jehannine Austin , કહે છે સ્કીજોફ્રેનિયા,બાયપોલર ડીસઓર્ડર, OCD અને સ્કીજોઅફેક્ટીવ ડીસઓર્ડર જેવા મેન્ટલ રોગોમાં જિન્સ ખૂબ મહત્વનો ભાગ ભજવતા હોય છે જ્યારે આલ્કોહોલીઝમ, પેનિક ડીસઓર્ડર અને મેજર ડીપ્રેશનમાં જિન્સ નાનકડો ભાગ ભજવતા હોય છે.
ADHD
Depression
Bipolar disorder
Anxiety
Panic attacks
Substance abuse
Alcoholism
Attempted or committed suicide
Schizophrenia
Seizure disorder
Dementia/Alzheimer’s
ઉપર જણાવેલા તથા બીજા મેજર મેન્ટલ રોગો વારસાગત હોવાનું અભ્યાસમાં જણાયું છે. માતાપિતામાં આવા રોગ હોય ત્યારે બાળકોમાં એના ચાન્સ વધી જતા હોય છે. ADHD માબાપમાં હોય તો બાળકોમાં ઉતારવાનો ચાન્સ ૭૫% હોય છે. સ્કીજોફ્રેનિયા ૬૪ ટકા બાળકોમાં ઉતારવાનો ચાન્સ હોય છે અને bipolar ૫૯ % રેટ ધરાવે છે. ફૅમિલીની મેન્ટલ હેલ્થ હિસ્ટ્રી જાણી લેવી ઉત્તમ છે. જેનાથી નિદાન અને ઉપાયમાં સાવધાની વર્તી શકાય છે. ભારતમાં આવી બધી બાબતોનું મહત્વ આપણે સમજતા નથી તે કરુણતા છે. આપણે માનસિક બીમાર છીએ તેવું આપણે માની જ શકતા નથી. આવી ચકાસણી કે વિચાર કરવામાં નાનમ સમજતા હોઈએ છીએ. મેન્ટલ હેલ્થ એવો વિષય છે કે જેના વિષે જાહેરમાં આપણે વાત કરતા ખચકાતા હોઈએ છીએ.

૬ થી ૧૮ વર્ષના ૪૫ મિલિયન યુથ જ્યારે ઓર્ગેનાઈઝ્ડ સ્પોર્ટમાં ભાગ લઈ રહ્યા હોય ત્યારે અમેરિકામાં ACTN3 જિન્સ ચેક કરાવીને નક્કી કરવાની સવલત પણ આવી ગઈ છે કે તમારું બાળક ફૂટબોલ સારું રમી શકશે કે લોંગ ડિસ્ટન્સ રનીંગમાં આગળ વધશે.

ભારતમાં સંગીતનો સમૃદ્ધ વારસો બાળકોમાં ઊતરતો આપણે જોયો છે અને અનુભવ્યો પણ છે. મહાન સંગીતકારોના વારસદારો પણ મહાન સંગીતકાર બનેલા છે તેવા અગણિત દાખલા ભારતમાં છે. સંગીતની પ્રતિભા બાળકોમાં ઊતરવાની શક્યતા બાળકોમાં ૫૦% હોય છે. સંગીત ક્ષમતા સાથે જોડાયેલા જિન્સ વિષે એક અભ્યાસમાં જણાયું છે. ફેમિલી બેક ગ્રાઉન્ડ ભલે ના હોય પણ આ જિન્સ જો હોય તો એવા લોકો સંગીત ક્ષમતા ધરાવે છે.

બધું જિન્સ પર ઢોળી દેવું તે પણ ડહાપણ નથી. આપણે અનુભવ વડે જે ન્યુરલ નેટવર્ક બનાવ્યું હોય તે રીતે જીવન લાભદાઈ બનતું હોય છે. અને આ અનુભવો આપણાં જિન્સ અને આસપાસના વાતાવરણ વડે ઘડાતા હોય છે તે પણ હકીકત છે. જન્મ પછી જેમ જેમ અનુભવ થતા જાય તેમ તેમ ન્યુરલ નેટવર્ક ઘડતું જાય છે. ચર્ચિલના ફાધર એને કાયમ લુઝર કહેતા. એની માતા ભાગ્યેજ એને નોટિસ કરતી. ચર્ચિલના પિતાને એના પિતા લુઝર કહેતા. એની માતા સામાજિક કામોમાં વ્યસ્ત રહેતી. ચર્ચિલ ડિપ્રેશન વડે પણ પીડાતો હતો. એના પિતા પાસેથી કડવાશ અને અવહેલના શીખ્યો. માતા પાસેથી જોખમ લઈને સામાજિક રીતે વિજયી બનવાનું શીખ્યો. જુદાજુદા પેરન્ટસ પાસેથી મળેલી સારી ખોટી લાગણીઓ પામી અનુભવો વડે ઘડાયેલો ચર્ચિલ વિશ્વયુદ્ધમાં વિજેતા બનેલો. આમ બચપણમાં મળેલા અનુભવો થકી જે ન્યુરલ નેટવર્ક બને છે તે આખી જીંદગી આપણી સેવા કરતું હોય છે.

About these ads

8 comments on “હું છું, મારા Genes.

  1. Dipak Dholakia
    મે 6, 2012

    તમારે ત્યાં આવો એટલે કઈંક નવું જાણવા મળે જ.

  2. shabdsoor
    મે 6, 2012

    ત્યારે રોગ નો જન્મ થાય છે. ખોરાક ની કદી સ્ટાઈલ ના હોય. ભૂખ લાગે એટલે જમવું પડે. શરીર માં બધાજ વિટામીન
    બરાબર લેવાય અને વ્યવસ્થિત યોગ થાય તો રોગ ભાગે. હું મારી બા ની વાત કરું તેની ઉમર ૯૦ વર્ષ છે છેલા
    ઘણા સમય થી ડાયાબીટીસ છે. પણ પોતાના વિલ પાવર ને લીધે આજે પણ પોતાનું બધું જ કામ જાતે કરે છે
    અને જમવા માં પણ બધું જ લે છે. તેને મન માં ડાયાબીટીસ રતી જ નથી અને હમેશા
    સંગીત ભજન ચોપડી વાંચવી અને ખુશ રહેવું તેજ મંત્ર છે. આજે પણ વગર ચશ્માં એ બધું જ જોવે છે .
    માટે તમારો શરીર પર નો પ્રેમ પણ હોવો જોઈએ. કામ અને દામ માં શરીર લોકો બગાડે છે. મોટાભાગે
    લોકો પોતાનું શરીર જાતે જ બગાડતા હોય છે. અમુક રોગો માણસો એ સ્વભાવગત પેદા કર્યા છે
    હું છેલા ૨૦ વર્ષ થી કોઈ પણ દવા લગભગ લેતો નથી. તાવ અને શરદી થતા પણ નથી અને બીજી કોઈ જ બીમારી
    કે મારી બા ના લીધે ડાયાબીટીસ મને નથી કેમ કે હું જમવામાં બિલકુલ નિયમિત છું. બધાજ વિટામિન્સ લઉં છું
    અને સવાર સાંજ ૧૨ કિલોમીટર રોજ ચાલુ છું. અને યોગ પણ નિયમિત કરું છું. અને ૨ ફેક્ટરી ચાલવું છું.
    કદી ચિંતા કે ભય ડર રાખતો નથી.સંગીત અને વાંચનનો શોખ છે. મજબૂરી માજ બહાર જમું છું. માટે સ્વચ્છ રહો અને
    સ્વસ્થ રહો

    • Bhupendrasinh Raol
      મે 6, 2012

      જીવેષણા ના હોય તો વહેલા મરી જવાય. શરીર પ્રત્યે પ્રેમ તો રાખવો જ પડે.

  3. pragnaju
    મે 6, 2012

    અમેરીકાની શૈંલ્લ એ ૧૯ કરોડ ડોલર ‘‘એપીજીનેટીક્સ પ્રોસેસ ક્યારે અને કેવી રીતે જનિનનું નિયંત્રણ કરે છે ?’’ તે જાણવા માટેનાં પ્રોગ્રામ માટે ફાળવ્યા છે. કેલીફોનિયાનાં સાલ્ક ઈન્સ્ટીટયુટનાં વૈજ્ઞાનિકોએ ‘એમ્બ્રીયોનીક સ્ટેમ સેલ’’ અને કાઈબ્રોબ્લાસ્ટ નામનાં બેઝીક કોષોનો એપીજેનોમ ઉકેલ્યો છે. માનવ શરીરમાં રહેલ ૨૧૦ જેટલાં વિવિધ કોષોનો એપીજેનોમ ઉકેલતાં વર્ષો લાગે તેમ છે. તેમાં કરોડો રૂપિયા ખર્ચવા પણ પડે. મનુષ્ય જાતીનાં ભલા માટે ભૂતકાળમાં જેમ ‘‘હ્યુમન જેનોમ પ્રોજેક્ટ’’ જેવો મહત્ત્વકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ હ્યુમન એપીજેનોમ પ્રોજેક્ટ અમલમાં મુકવાનો સમય હવે આવી ગયો છે.જીન નોકઆઉટ ટેકનોલોજીથી વિજ્ઞાનિકો ઉંદરમાંથી જીનને દૂર કરી શકે છે અને પછી આ જીનેટિકલી મોડિફાઇડ સેલ્સમાંથી નવીન પ્રકારનાં પ્રાણીનું પુનર્સર્જન કરી શકે છે.
    દેશમાં બાયોલોજીસ્ટની આ મહત્વની સફળતા છે. જીન નોકઆઉટ ટેકનોલોજીની તીવ્ર અસર માત્ર બેઝિક બાયોલોજીનાં ક્ષેત્રમાં જ નહિ પણ ડ્રગ ડિસ્કવરી પ્રોસેસમાં માવન રોગનાં મોડેલોનાં સર્જન પર પડે છે. માઉસ સ્ટ્રેઇનનાં ઉત્પાદનથી વિજ્ઞાનીઓ નવીન ડેરી પ્રાણીઓનાં સર્જન માટે ઉપયોગી પ્રાણી મોડેલો બનાવી શકશે

    • Bhupendrasinh Raol
      મે 6, 2012

      આવી ઉમદા માહિતી પીરસો છો તે બદલ ખૂબ ખૂબ આભાર.

  4. હવે વીમા કુમ્પનીઓ આનો લાભ કે ગેરલાભ લેશે?

  5. rajesh
    September 21, 2012

    ખુબ સરસ લેખ છે ઘણું જાણવા મળ્યું

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 899 other followers

© ‘કુરુક્ષેત્ર’-Unauthorized use and/or duplication of this material without express and written permission from this blog’s author and/or owner is strictly prohibited.

Protected by Copyscape Web Plagiarism Check

ઇવિદ્યાલય

મહિના વાર કૃતિઓ

Community

%d bloggers like this: