પૃથ્વીરાજ-સંયુક્તા…અમર પ્રેમ કહાની, વિલાસિતા કે પછી વ્યભિચાર?

પૃથ્વીરાજ-સંયુક્તા—–અમર પ્રેમ કહાની, વિલાસિતા કે પછી વ્યભિચાર?
*ઈતિહાસના આયનામાં પુછવા જેવા કેટલાક સવાલો છે. ભારતના ઈતિહાસમાંની ઘણીબધી  પ્રેમકથાઓ વચ્ચે પૃથીરાજ ચૌહાણ અને સંયુક્તા ની પ્રેમકથા મહત્વનું સ્થાન ધરાવે છે. મારો આ મહાન છેલ્લા દિલ્હીના સ્વતંત્ર હિંદુ રાજાની અવહેલના કરવાનો જરાપણ ઈરાદો નથી. આ એક એવો મહાન વીર રાજા હતો, જેણે ફક્ત ૨૦ વર્ષની ઉંમરમાં દિલ્હીની ગાદી મેળવી ને બહુ ઝડપથી. ગુજરાત, રાજસ્થાન, હરિયાણા, પંજાબ અને ઉત્તરપ્રદેશમાં પોતાની આણ સ્થાપિત કરી દીધી. પૃથ્વીરાજનો સમય કાલ ઈ.સ.૧૧૬૬ થી ૧૧૯૨ નો છે.
*દિલ્હીના અને ગૌડ એટલે બંગાળના સંયુક્ત રાજા બલ્લાલ સેનને બે દીકરીઓ હતી. ઘણા અનંગપાલસેન પણ કહે છે. બે દીકરીઓમાંની રૂપસુંદરી કનોજના રાજા વિજયપાલ સાથે પરણાવેલી, એનો દીકરો થયો રાજા જયચંદ. બીજી કમલાદેવી પરણાવી અજમેરના રાજા સોમેશ્વર ચૌહાણ સાથે. એનાથી દીકરો થયો તે પૃથ્વીરાજ ચૌહાણ અને દીકરી થઇ પ્રથા. આ પ્રથાને ચિતોડના મહારાણા સમરસંગ સાથે પરણાવેલી. આ સોમેશ્વર ચૌહાણે ગુજરાતના રાજા ભીમદેવ સોલંકીને પણ હરાવેલો. એટલે લોહીની સગાઈએ કનોજના જયચંદ અને પૃથ્વીરાજ  બંનેની માતાઓ સગી બહેનો હતી. માટે બંને થયા મસિયાઈ ભાઈઓ. બંનેના નાના દિલ્હીના રાજાને કોઈ પુત્ર સંતાન ના હોવાથી છેવટે કોઈ કારણસર દિલ્હીની ગાદી આપી પૃથ્વીરાજને, જયચંદને કશું ના મળ્યું. વેરના બીજ ત્યાં રોપાયા બંને વચ્ચે.
    *પૃથ્વીરાજ ને અજમેર તથા દિલ્હી બંને રાજ સાથે સંભાળવાના થયા. ગુજરાત ઉપર ચડાઈ કરી ફરી ચૌહાણોએ સોલંકી રાજા ભીમદેવને હરાવી નીચાજોણું કરાવ્યું. પૃથ્વીરાજને એ જમાનાના રાજાઓના રીવાજ મુજબ અનેક પત્નીઓ હતી. સંયુક્તા પોતાના કાકાશ્રી એવા પૃથ્વીરાજ પ્રત્યે આકર્ષાઈ. સવાલ એ છે કે હિંદુઓમાં લોહીની સગાઇ હોય તેવા લગ્નો કે પ્રેમ સબંધો માન્ય ના હતા. વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટીએ પણ લોહીના સબંધ હોય ત્યાં લગ્ન કરી સંતાન પેદા કરવા યોગ્ય નથી. સંયુક્તા પૃથ્વીરાજના માસીયાઈ ભાઈની દીકરી હતી, એ હિસાબે ભત્રીજી થઇ કહેવાય. કાચી ઉંમરની ભત્રીજી કાકા પ્રત્યે આકર્ષાઈ હોય ત્યારે કાકાની શું ફરજ છે? એ સમજાવવાનું ના હોય. અને જયારે કાકા અનેક પત્નીઓ ધરાવતા હોય ત્યારે?
    *આમેય દિલ્હીની ગાદી નાનાશ્રીએ ફક્ત પૃથ્વીરાજ ને આપી દીધેલી એટલે રાજા જયચંદના મનમાં એનું દુખ તો હતુજ. એમાં પાછું બળવાખોર દીકરીએ પૃથ્વીરાજના પ્રેમમાં પડી બળતામાં ઘી હોમ્યું હતું. અને પૃથ્વીરાજે પણ જયચંદને નીચાજોણું કરાવવા આ ભત્રીજીને સમજાવવાને બદલે એના પ્રેમનો સ્વીકાર કરી વધારે ઘી હોમ્યું. રાજા જયચંદે સંયુક્તાનો સ્વયંવર યોજ્યો હતો. સ્વાભાવિક છે એમાં કાકાશ્રી એવા પૃથ્વીરાજને આમંત્રણ દીકરીના પતિના ઉમેદવાર તરીકે ના પણ હોય. આમેય મનદુઃખ હોય એટલે પણ આમંત્રણ બીજા સ્પેશીયલ ગેસ્ટ તરીકે ના પણ હોય. અને વધારામાં પૃથ્વીરાજની અવહેલના કરવા એનું પુતળું બનાવી દરવાજા પાસે ઉભું રાખેલું. અગાઉથી ઘડી રાખેલી યોજના મુજબ પૃથ્વીરાજ પુતળા પાછળ સંતાઈ રહેલા ને સયુંકતા પણ યોજના મુજબ  સભામાં આવી ને વરમાળા હાથમાં લઇ સીધી પૃથ્વીરાજના પુતળાને પહેરાવી દે છે, ને સંતાઈ રહેલા પૃથ્વીરાજ સંયુક્તાને લઇ ઘોડાપર સવાર થઇ ભાગી જાય છે. આ હતી કાકાભત્રીજીની અમર એવી પ્રેમકથા.
બસ પછીતો પૃથ્વીરાજ સંયુક્તા સાથે રંગરાગ માં ડૂબી જાય છે. કોઈ કશું આ સમર્થ રાજાને કહી શકતું નથી. ઉલટાનું ચંદ બરદાઈ જેવા બારોટ મિત્ર અને રાજકવિએ સાચી સલાહ આપવાને બદલે આ વારતાને અનુરૂપ કવિતાઓ બનાવી આને અમર પ્રેમકહાનીનું સ્વરૂપ આપી દીધું. જયચંદ રાજાને ભાંડી ને વગોવી નાખ્યો. હજુ આજે પણ કોઈ દગાખોરને જયચંદનું નામ આપી દેતા વાર લગતી નથી. દગો અને જયચંદ એકબીજાના પર્યાય બનાવી દીધા છે. કાકાને ભત્રીજીના પ્રેમનો એક સમર્થ રાજા સામે  વિરોધ કરવાની સજા જયચંદ હજુ આજે પણ ભોગવી રહ્યા છે.
*અફઘાન સુલતાન મહમદ ઘોરીએ નાનામોટા ગોરિલા યુદ્ધ જેવા સત્તર છમકલા કરેલા. અને દરેક વખતે ફાવતા નહિ ભાગી ગયેલો. કોઈ મોટું યુદ્ધ લડેલું નહિ. મોટું વ્યવસ્થિત યુદ્ધ કર્યું ઈ.સ.૧૧૯૧ માં હાલના હરિયાણામાં આવેલ થાનેસરની પાસે તરૌરીમાં. આ યુદ્ધમાં પૃથ્વીરાજે ઘોરીને હરાવ્યોને માફી આપી છોડી મુક્યો. આમ પૃથ્વીરાજે એક જ વખત માફી આપીને ઘોરીને છોડી મુકેલો સત્તર વખત નહિ.  એક વરસ પછી પૂર્ણ તૈયારી સાથે ઈ.સ.૧૧૯૨ માં ફરીથી ઘોરી ચડી આવ્યો ને લાહોર પહોચી પૃથ્વીરાજને શરણે આવી ઇસ્લામ સ્વીકારવા કહેણ મોકલ્યું. સ્વાભાવિક છે પૃથ્વીરાજ સ્વીકારે નહિ. અને એકવાર જેને હરાવ્યો હોય તેની આવી અઘટિત માંગણી પૃથ્વીરાજ જેવો યુદ્ધમાં કાબેલ રાજા કઈ રીતે માને? “ફીરીસ્થા” ના જણાવ્યા મુજબ ઘોરી ૧,૨૦,૦૦૦ ઘોડેસવારોની ફોજ લઇ આવેલો. જયારે પૃથ્વીરાજે આશરે ૧૫૦ જેટલા નાનામોટા રાજાઓનો સાથ લઇ ૩૦૦0 હાથીને ૩ લાખ ઘોડેસવારોની સેના ઉભી કરેલી. કદાચ સંખ્યાની બાબતે જરા વધારે લખાયું હશે, પણ ઘોરી કરતા ઘણી મોટી સેના પૃથ્વીરાજ પાસે હતી. આ યુદ્ધમાં રાજા જયચંદ શી ભૂમિકા હતી તે શંકાસ્પદ છે. જયચંદે કદાચ ઘોરીને મદદ કરી પણ હશે. અથવા કવિઓએ બંને રાજાઓ વચ્ચે ચાલી રહેલા વેરના સંદર્ભ માં આવી વાતો ઘડી કાઢી હોઈ શકે. ઇતિહાસ ગવાહ છે કે આ કવિઓએ રાજપૂત રાજાઓને ચડાવી મારી, ખોટા ગુણગાન ગાઈ અંદરો અંદર લડાવી મારવાની ભૂંડી ભૂમિકા ભજવેલી હતી.
*ઘોરીએ ચાર બાજુ થી રાજપૂત સેના પર હુમલો કરેલો ને એની સેનાનો બહુ કાબેલ પાંચમો  ભાગ રીજર્વ રાખેલો. પછી ઓચિંતો પોતે એ રીજર્વ ભાગ ને દોરીને જાતે રાજપૂત સેનાની વચ્ચે દોરી ગયેલો. રાજપૂત સેના કન્ફ્યુજ થઇ ગઇ ને પૃથ્વીરાજ હાર્યો અને પકડાઈ ગયો. એની આંખો ગરમ તપાવેલા સળિયાથી ફોડી નાખવામાં આવી. પૃથ્વીરાજના દરબારી રાજકવિ અને સલાહકાર અને ખાસ મિત્ર એવા ચંદ બારોટે પૃથ્વીરાજ રાસો નામની કવિતા રચેલી જે એના પુત્રે પૂરી કરેલી. એમાં જણાવ્યા પ્રમાણે કેદ થયેલા અંધ પૃથ્વીરાજની બાણ વિદ્યાની કસોટી કરવાનું ઠરાવેલું. ત્યારે ચંદ બારોટ એક દુહો ગાય છે “ચાર બાંસ ચૌવીસ ગજ અંગુલ અષ્ટ પ્રમાણ, તા ઉપર સુલતાન હૈ મત ચુકે ચૌહાણ”. પૃથ્વીરાજે અનુમાન લગાવ્યુંને બાણથી સુલતાનને વીંધી નાખ્યોને ચંદ બારોટ તથા પૃથ્વીરાજ એકબીજા ને મારી શહીદ થઇ ગયા. જોકે આ વાતનું કોઈ ચોક્કસ ઐતિહાસિક પ્રમાણ મળતું નથી, કારણ પૃથ્વીરાજ માર્યા પછી ઘણા વર્ષો બાદ ઘોરીનો દેહાંત થયેલો તેવું ઐતિહાસિક રીતે જાણવા મળે છે.
*હાલ પણ અફઘાનિસ્તાનમાં ઘોરીની કબર પાસે પૃથ્વીરાજ જમીનમાં પોઢેલા છે. ઘોરીની કબરની મુલાકાતે આવેલા અફઘાન લોકો એના પર પગ પછાડી, કુદી કે પથ્થર નાખી ને અપમાન કરવાનું ચુકતા નથી. અહી વ્યવસ્થા જ એવી કરેલી છે કે ઊંચા ભાગ પરથી પૃથ્વીરાજની કબર ઉપર ભૂસકો મારીને જ આગળ વધવું પડે. આ હતો એક બહાદુર પણ નૈતિક રીતે ભાન ભૂલેલા રાજાનો કરુણ અંજામ. નાની ઉમરમાં મળેલું વિશાલ રાજ્ય અને અનેક યુદ્ધોમાં મળેલા વિજયની વિશાલ સફળતાના નશામાં પણ કદાચ ભાન ભૂલાયું હોય.

57 thoughts on “પૃથ્વીરાજ-સંયુક્તા…અમર પ્રેમ કહાની, વિલાસિતા કે પછી વ્યભિચાર?

  1. આ પ્રુથ્વીરાજ ચૌહાણ નુ નાટક બહુ જોયેલૂ અને ભણવામાં પણ એકાદ પાઠ આવતો બસ આનાથી વિશેષ અત્યારે તમે લખ્યુ તે જાણ્યું….!!!

    Like

    1. શૈલેશભાઈ,
      જનરલી બધા ને ઈતિહાસ માં રસ ના હોય.જરૂરી ભણી લેતા હોઈએ છીએ.પછી યાદ પણ ના રહે.એટલે ફિલ્મીકારો કે ટીવી સીરીયલો બનાવનારા ઈતિહાસ ને મરોડી નાખે છે.હું પણ નાનપણ માં સ્કુલ માં ભણેલો પૃથ્વીરાજ વિષે.એમાં પણ લખેલું જ છે કે જયચંદ એનો માસીયાઈ ભાઈ હતો.પણ બધાને એ યાદ ના હોય.મને યાદ હતું.મેં પણ સ્કુલ માં જ ભણેલો કે પીંઢારા મહાભયાનક લુંટારા હતા.પણ બધાને યાદ ના હોય.જો એ લોકો સ્વતંત્રતા ના લડવૈયા હતા તો ભારત ના ઈતિહાસ માં ક્યાંક તો થોડું ઘણું તો લખેલું હોય.છતાં ફિલ્મી મુરખોએ એમને વીર મુવીમાં હીરો બનાવી દીધા.

      Like

  2. આવો જ પ્રશ્ન કર્ણના પિતા સૂર્યનારાયણ વિષે પણ પૂછી શકાય કે કુંવારી કન્યાને ગર્ભવતી બનાવવાનું તેમનું કૃત્ય યોગ્ય હતું પછી ભલે તે મંત્ર વડે થયું હોય?

    Like

    1. શ્રી દેસાઈ સાહેબ,
      કોઈ મંત્ર થી છોકરા પેદા ના થાય.સ્પર્મ અને એગ(અંડ) નું મિલન ના થાય તો ગર્ભ રહે નહિ.પછી એ નૈસર્ગિક હોય કે આર્ટિફીશીયલ હોય,ઘર,વન,જંગલ,ખેતર,હોટેલ કે મોટેલ માં થાય કે લેબોરેટરી માં.કાંતો આ વાર્તા જ ગપગોળો હોય,કે પછી સૂર્યદેવ નો મંત્ર જેવો કોઈ ટેલીફોનીક કોડવર્ડ સંદેશો હોય.જેથી સૂર્ય જેવો કોઈ પ્રતાપી પુરુષ આવી ને એનું બીજ રોપી ગયો હશે.પણ કુંવારી છોકરી ને ગર્ભવતી બનાવાવનું પાપ તો એણે કરેલું જ છે.પણ સમર્થ કો નહિ દોષ ગુંસાઈ.

      Like

      1. ‘મંત્ર’નો ઉલ્લેખ મેં એટલા માટે કર્યો હતો કે કુંતીના બીજા ત્રણ પુત્રો પણ ‘મંત્ર’પુત્રો (વીર્યદાન જેવું કૈક હશે?) હતા પણ તેમને ત્યાગવા પડ્યા નહોતા. કર્ણને જ ત્યાગવો પડ્યો કારણ કે ત્યારે કુંતી કુંવારી હતી. તેનો બાપ દેવ હોય કે કોઈ પ્રતાપી પુરુષ હોય, જે હોય તે, પણ હતો બિનજવાબદાર. કુંડળ આપીને છૂટી ગયો.

        સંયુકતા ન હોત તો પણ પૃથ્વીરાજ હાર્યા હોત. કારણ કે થોડો વધારે પડતો આત્મવિશ્વાસ આવી ગયો હતો. વળી ક્ષમા ભલે વીરનું ભૂષણ હોય પણ રાજા માટે તો દુષણ જ ગણાય તેવી સમજ નહોતી. અને કુસંપ તો આપણો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે ને! તેથી સંયુક્તાને દોષ દેવો નકામો છે.

        Like

        1. અહિયા મંત્ર નહિ પણ નિયોગ થાય છે, એકદમ એક્ઝેક્ટલી યાદ નથી પણ મહાભારત માં આવે છે અને હમણાં એક એફબી ગ્રુપ માં પણ ચર્ચાયું હતું. વારુ, પૃથ્વીરાજ વિષે નવું જાણવા મળ્યું

          Like

      2. પાપની વ્યાખ્યા સમયે સમયે અને એક જ સમયમાં તુંડે તુંડે બદલાય છે. એટલે પાપા અને પુણ્ય પર ચુકાદો ના આપી શકાય.

        પાપી કોઈને કહેવાવાળા આપણે કોણ?
        આજના સમય અને વિજ્ઞાન પ્રમાણે “કોઈ મંત્ર થી છોકરા પેદા ના થાય.સ્પર્મ અને એગ(અંડ) નું મિલન ના થાય …” આ વાત સાથે હું સંમત થાઉં છું.
        પણ આપણે એમ કેમ માની લઈએ કે આવું શક્ય નથી.

        આજની ટેકનોલોજી પ્રમાણે પીરામીડ બનાવવું અશક્ય લાગે એમ છે. એનો અર્થ શું કાઢવો? એમ, કે કોઈ માણસો આ ના કરી શકે?

        ઉદાહરણ તરીકે – અભિમન્યુ કોઠામાં ચક્રવ્યૂહમાં કેવી રીતે જવું એ શિખ્યો હતો.
        માનો કે આ વાત હમબગ છે. આજનું વિજ્ઞાન એમ કહે છે કે બાળક ગર્ભમાં ઘણું બધું શિખે છે. આનું તારણ શું?

        આજનું વિજ્ઞાન ઘણું બધું નથી જાણતું એનો અર્થ એમ નથી કે એવી વસ્તુઓ થઈ જ નથી અથવા એનું અસ્તિત્વ જ ના હતું.

        Like

        1. પાપની વ્યાખ્યા બદલ્યા કરવાની હોય તો આપણા ધર્મને ‘સનાતન’ ધર્મ શીદ કહીએ છીએ? તે જો “તુંડે તુંડે બદલાય છે” તો અમે અમારી વ્યાખ્યા પ્રમાણે કર્ણના પિતાને પાપી કહીએ તેમાં વાંધો કેવી રીતે લઇ શકાય? પ્રશ્ન શક્ય અશક્ય કરતાં ઔચિત્યનો છે. કુંવારી કન્યાને ગર્ભવતી બનાવવાનું કૃત્ય બધા સમયે બધા સ્થળે બધી વ્યક્તિઓ માટે અનુચિત જ ગણી શકાય.

          Like

          1. ધર્મ શું કરવું એ માટે સુચન કરે છે, યોગ્ય શું છે એ માટે.
            દાત. તમે કોઈને પાપી કહો ત્યારે તમને એ “પાપી”ના કાર્યથી શું નુકસાન થયું?
            કર્ણનાં દાખલામાં સુર્યને પાપી ઠરાવવાનો હક કોનો છે?

            “કુંવારી કન્યાને ગર્ભવતી બનાવવાનું કૃત્ય બધા સમયે બધા સ્થળે બધી વ્યક્તિઓ માટે અનુચિત જ ગણી શકાય.”
            સોરી – જો એ કન્યાની મરજી વિરુદ્ધ હોય તો એ પાપ ગણી શકાય.
            જો કન્યાની મરજી હોય તો અનુચિત/ઉચિત ઠરાવવાનો હક કોઈનો નથી.

            જો “તુંડે તુંડે બદલાય છે” તો અમે અમારી વ્યાખ્યા પ્રમાણે કર્ણના પિતાને પાપી કહીએ તેમાં વાંધો કેવી રીતે લઇ શકાય?
            બોલોને (લખોને ) ભાઈ, ક્યા પૈસા લાગે છે? આપણા લખવાથી કોઈ પાપી બની જતો હોય તો શું કહેવું? પણ લખવા પહેલા મર્યાદા તો રાખવાની ને?

            Like

          2. “કુંવારી કન્યાને ગર્ભવતી બનાવવાનું કૃત્ય બધા સમયે બધા સ્થળે બધી વ્યક્તિઓ માટે અનુચિત જ ગણી શકાય.”

            લગ્નની સંસ્થાને કેટલા વર્ષ થયા એ મને ખબર નથી. પણ “બધા સમયે” એ વાત સાથે મેળ પડતો નથી. લગ્ન સંસ્થા શરુ થઈ એ પહેલા બધી કન્યા કુંવારી(?) અને ગર્ભવતી પણ થઈ હશે.

            ગાંધર્વ લગ્ન નામનો શબ્દ સ્કુલમાં વાંચ્યો હતો. એ આ “અનુચિત”ને ઉચિત ગણે છે.

            Like

  3. ઈતિહાસ સામાન્ય રીતે વિવાદાસ્પદ વિષય છે. ભાગ્યે જ કોઇ ઈતિહાસ તટસ્થતાપૂર્વક આલેખાતો હશે. અહીં જાણીતા ઈતિહાસનું એક અલગ દૃષ્ટિકોણથી દર્શન કરાવવા બદલ આભાર. ગુજરાતી વિજ્ઞાન પત્રીકા ’સફારી’માં પણ ઘણી વખત ઈતિહાસનું અલગ દૃષ્ટિકોણથી અવલોકન અપાય છે.
    એક માણસમાં બધા જ ગુણો (સારા) હોય તે જરૂરી નથી, પરંતુ આપણી પૂર્વની સંસ્કૃતિનું કદાચ એ લક્ષણ જ રહ્યું છે કે અહીં કાં તો માણસને એકદમ (એક્સ્ટ્રિમ લેવલે) દેવ ગણી લેવાય છે અથવા એકદમ દાનવ !! ગુણ અને અવગુણ દરેકમાં કુદરતી રીતે વણાયેલા હોય જ છે.
    પૃથ્વીરાજ શૂરવીર હતો પણ શાથે વિલાસિ હતો, નહીં તો દિલ્હીની ગાદી પર કદાચ વિદેશીઓનું શાસન ન પણ આવત. ઘણી વખત એક વાક્ય સાંભળ્યું છે કે ’જો સંયુક્તા ન જન્મી હોત તો ભારતનો ઈતિહાસ અલગ હોત’ જાણે બધો વાંક સંયુક્તાનો જ હોય !!! આજે આપે પૃથ્વીરાજને કઠેરામાં ખડો કરીને ઓછામાં ઓછું સંયુક્તાને ન્યાય અપાવવાનો પ્રયત્ન તો કર્યો. ઘણા ભારતીય રાજકર્તાઓની આ વિલાસિતા, આપસની ઇર્ષા, ખોટા અભિમાનો વગેરે કારણે તો વિદેશી આક્રાંતાઓ અહીં ફાવી ગયા. આભાર.

    Like

    1. શ્રી અશોકભાઈ,
      સંયુક્તા તો ટીન એજર હતી.એ જમાના માં દીકરીઓ ને બહુ નાની પરણાવી દેતા.હજુય ઘણા રાજપૂત ફેમીલી માં દીકરીઓ ને બહુ મોટી થવા દેતા નથી.ટીન એજર ની સંમતિ ને કાયદો પણ માનતો નથી.એની બુદ્ધિ કેટલી?આતો મેં આ સ્ટોરીની કોઈ ટીવી સીરીયલ ના ફોટા જોયા એટલે મેં લેખ લખીને મુક્યો.અહી અમેરિકા માં કોઈ ભારતીય ટીચરે સ્કુલ ના વિદ્યાર્થી જોડે સહયોગ કર્યો હશે.તો પેલા એ મોટા થઇ ને પોલીસ માં નોકરી મળ્યા પછી કેસ કર્યો કે હું તો નાનો હતો ને આ ટીચરે મારો ઉપયોગ કર્યો હતો.બસ કોર્ટે પેલા બેન ને જેલ માં ધકેલી દીધા છે.

      Like

      1. સાયુંકતા..(હતી ?) પૃથ્વીરાજ (હતો?) ભાષા પણ રાજપૂતો શોભે એવી છે હો બાકી..

        Like

  4. ૨૦મી સદીના અર્ધભાગ સુધી પુરુષના તેનાથી ત્રણ ગણી નાની ઉંમરની સ્ત્રી-જે મોટેભાગે ટીનેજરે જ હોય તેના સાથે લગ્ન થતાં અને આ બાબતને બહુ જ સામાન્ય ગણાતી. બીજું મેં હમણાં કયાંક વાંચેલું કે મનુસ્મૃતિમાં આનો ઉલ્લેખ પણ છે કે લગ્ન માટે પુરુષ અને સ્ત્રીમાં ત્રણનો અનુપાત સુધી ઉંમરનો તફાવત ચાલી શકે. અને બીજું રાજપૂત અને મુસ્લિમમાં સગી બહેન સિવાયના એટલેકે લોહીની સગાઇ ના હોય તેવા લગ્ન થતાં અને કદાચ પારસીમાં પણ આ રીતે લગ્ન થઈ શકે છે. એટલે અંદરઅંદર સગાંમાં લગ્ન થઈ શક્તાં. અને પૌરાણિક કથાઓ અને રાજાશાહીમાં એક રાજાને ઘણી રાણીઓ કરી શકાતી. તેથી રાજા ગમે તે ઉંમરે લગ્ન કરી શકે. અને સ્વયંવરપ્રથા હોવાને કારણે તે વખતની કન્યા જાતે જે રાજા શૌર્યવાન હોય કે તેની ચારેતરફ કીર્તિ હોય તેવા રાજાને વરમાળા પહેરાવતી. એટલે સંયુક્તા અને પૃથ્વીરાજનું લગ્ન એ સમય પ્રમાણે વિલાસિતા કે વ્યાભિચાર ના ગણાય. અને કદાચ આવી લગ્નવ્યવસ્થાને કારણે જે લોકો દુર્બળ હોય કે નબળા હોય તેને કન્યા ન મળવાને કારણે આજની લગ્નવ્યવસ્થા બનાવવામાં આવી હશે. ખાસ તો બળવાન રાજાઓને ભાગે જ કન્યા આવતી. અને ઘણીવાર એવું પણ બનતું કે રાજાઓ પણ એકબીજાના રાજ્ય પર હુમલો કરે અને તે જે રાજા હારે તે રાજાને કુંવરી હોય તો જીતેલા રાજાને પરણાવી દે તો તેનું હારેલું રાજ્ય પાછું મળતુ.

    અંદરઅંદરના થતા લગ્નોના કારણે થતાં નુકશાનને કારણે હવે લગભગ તે હવે થતા નથી. આવા લગ્નથી બાળક કાં તો વધારે ઇન્ટેલિજ્ન્ટ બને કે સાવ મંદબુદ્ધિનું બને.

    પૃથ્વીરાજ ચૌહાણ એક નિપુણ રાજા તો ગણાય જ જેણે તેની આંખો ફોડી નાખવામાં આવી છતાં ઘોરીને તેની નિશાનબાજીની નિપુણતાને લીધે માર્યો.પૃથ્વીરાજ ૧૭ વખત ઘોરી સાથેના યુદ્ધમાં કે માત્ર એક વખત પણ જીત્યો અને બીજા યુદ્ધમાં હાર્યો તેનું કારણ સંયુક્તા સાથેનું લગ્ન નહીં પણ જયચંદનો અસંતોષ કારણરૂપ બન્યો હોઇ શકે. મોટાભાગના યુદ્ધમાં અસંતોષી કે વિઘ્નસંતોષીઓને કારણે જ યુદ્ધ હારતાં. તેના માટે સૌથી મોટા પુત્રને રાજપાટ મળે તે પ્રથાથી અસંતોષ ઉભો થતો અને મોટાં રાજ્યો નાનાં રજવાડા બની જતાં.
    ઈતિહાસ હંમેશા વિવાદાસ્પદ વિષય રહ્યો છે. મેં પણ જેવું જોયું, મને જેવું લાગ્યું તે લખ્યું છે તમારી જેમ હું કદાચ ખોટી પણ હોઇ શકું.

    Like

    1. મીતાબહેન, આપના આગવા વિચારોના સંપૂર્ણ સન્માન શાથે, મારે ફક્ત એક બાબતે ટીપ્પણી કરવી છે. સગોત્ર લગ્ન મુસ્લિમ લોકોમાં માન્ય છે તે સાચું, પરંતુ રાજપૂતો (ક્ષત્રિયો)માં આ પ્રથા હોવાનું જાણવા મળેલ નથી. (મેં ક્ષત્રિય પર થોડું શોધકાર્ય કરેલ તેના આધારે કહું છું, કદાચ હું પણ ખોટો હોઇ શકું) હા, મામા-ફોઇનાં સંતાનો વચ્ચે લગ્નની પ્રથા આજે પણ ઘણી, મુળ ક્ષત્રિય સમાજમાંથી ઉતરેલી, જ્ઞાતિઓમાં છે. પરંતુ કાકા-કુટુંબમાં લગ્નનિષેધ પ્રાચિનકાળથી જ ચાલ્યો આવે છે. આભારસહ:

      Like

    2. મીતા બેનશ્રી,
      આપની કોઈ ભૂલ કે ગેરસમજ થઇ હશે.મુસલમાન માં એક માં ના પેટે અવતરેલા હોય તેમના સિવાય કોઈ લોહીનો સબંધ જોવામાં આવતો નથી અને લગ્ન થાય છે.મામા કે માસીના અરે એક બાપ ના પણ જો માં જુદી હોય તો લગ્ન થાય.પારસીમાં માસીના સાથે છૂટ હોય છે.જયારે રાજપૂતોમાં આવું કદી ના થાય.અરે સાત પેઢીમાં પણ લોહીના ટીપા નો સબંધ હોય તો લગ્ન ના થાય.સગાઓ ભલે હોય બ્પણ મામા માસી કે દુર નો પણ લોહીનો સબંધ ના ચાલે.અરે એક અટક હોય તો પણ લગ્ન ના થાય.જેમ કે પટેલ પટેલ જોડે કે જોશી જોશી જોડે કે દવે દવે સાથે લગ્ન કરે તેવું પણ રાજપૂતોમાં ના થાય.ચૌહાણ ચૌહાણ સાથે કદી લગ્ન ના કરે.રાઠોડો ની અનેક જુદી જુદી શાખાઓ છે.જેવીકે રમલાવત,કુંપાવત,ચંપાવત,જોદ્ધા પણ કુંપાવત ક્યારેય ચંપાવત કે જોદ્ધા સાથે લગ્ન ના કરે.વનરાજ ચાવડા ને લગભગ હજાર વર્ષ થઇ ગયા.ગુજરાત ના ચાવડા રજપૂતો એમના વંશજો છે.પણ ચાવડા ક્યારેય ચાવડા માં લગ્ન ના કરે.ભલે હજાર વર્ષ થયા પણ વનરાજ આપણો પિતા કહેવાય એ હિસાબે ચાવડા બધા ભાઈ બહેન થયા.માટે લગ્ન ના થાય.એટલે પૃથ્વીરાજ થી માસીનાં દીકરા ભાઈની દીકરી જોડે લગ્ન અસંભવ.ભલે ચૌહાણ રાઠોડ સાથે લગ્ન કરે પણ લોહીનો સબંધ હોય ત્યાં લગ્ન ના કરે.બીજું ઘણી બધી ક્ષત્રીય કોમો છે.એમાં રોયલ રજપૂતો જુદા છે.ખેડા,બરોડા અને પંચમહાલ અને ભરૂચ જીલ્લા ના બારિયા ક્ષત્રિયો પણ પોતાને દરબાર કહેવડાવે છે.પણ અમારે એમના સાથે નહાવા નિચોવાનો પણ સબંધ ના હોય.એ લોકોના રીવાજો જુદા હોય.એટલે ગેરસમજ થતી હોય છે.લોકશાહી માં બધા ગમેતે અટક લખાવી શકતા હોય છે.પરમાર પરમાર સાથે લગ્ન કરે તો એ બારિયા ક્ષત્રિયો માં હોય.રાજપૂત હોય તો પરમાર પરમાર માં લગ્ન ના કરે.સૌરાષ્ટ્ર માં કાઠી દરબારો પણ છે.એમના પણ રજવાડા હતા.વાળા ખુમાણ અને ખાચર એમની શાખાઓ છે.એમના રીવાજો પણ જુદા છે લગ્ન બાબતે.એમના માં મામાની દીકરી સાથે લગ્ન થાય છે.આમારા રજપૂતો માં નહિ.ખેર હવે કશું બચવાનું નથી.પણ માહિતી માટે આ બધું લખ્યું છે.ઉમર ની વાત સાચી છે તમારી.ઘણી વાર છોકરી મોટી પણ હોય.ગાયત્રી દેવી જયપુર ના પતિ મહારાજા સવાઈ માનસિંહ ના પ્રથમ પત્ની મરુધર કુંવરી જોધપુર ના મહારાજા ના દીકરી હતા જે એમના પતિ કરતા મોટા હતા.ગયાત્રીદેવી કૂચબિહાર ના રાજ કુંવરી હતા.એમના માતુશ્રી સયાજીરાવ બરોડા ના પુત્રી હતા.લંડન માં સાથે ભણતા ડેશિંગ અને પોલોના મહાન ખેલાડી ગણાતા રાજા માનસિંહ સાથે લવ થઇ જતા ગાયત્રી દેવી બધાના વિરોધ છતાં માનસિંહ સાથે પરણી ગયેલા.

      Like

      1. સરસ ઘણી સાચી માહિતી જાણવા મળી. મેં તો આ જે લોકો પોતાને રાજપૂત ગણાવતા હોય તેઓના દ્વારા જાણવા મળેલી માહિતીના આધારે જ લખ્યું છે અને એટલે જ ઈતિહાસની જેમ આ જાતિ વિશે પણ બધું વિવાદસ્પદ જ છે. અને એટલે જ લખ્યું હતું કે કદાચ હું ખોટી હોઇ શકું. અને હવે કશું બચવાનું નથી એ પણ સાચી વાત. અશોકભાઇનો અને આપનો આભાર.

        Like

      2. મસિયાઈ સંબંધ સગોત્ર હોઈ શકે. (બે બહેનો એક જ ગોત્રમાં પરણી હોય તો.) દક્ષિણમાં, મેરોમાં મામા-ફોઈના પરણી શકે – પણ ગોત્ર જુદા જ પડે.

        ખરેખર જુઓ તો બે સગા ભાઈ પણ જનીનિક રીતે તદ્દન જુદા હોઈ શકે – અને તેમનાં સંતાનોનાં સગોત્ર લગ્ન સાવ અલગ રીતે જનીનોની ભાત અજમાવી શકે.

        ગોત્રવ્યવસ્થા જાતિવ્યવસ્થા કરતાં વધુ વૈજ્ઞાનિક છે. ખામીભરેલા જનીનોને નજીક ન આવવા દેવાનો પ્રયત્ન છે. જાતિવ્યવસ્થા અપનાવી આપણે જનીનોની ફરજિયાત લેવડદેવડ પર કુહાડો ચલાવી દીધો છે.

        હવે તો યુજેનિક્સ અનૈતિક ગણાય છે. જો નૈતિક ગણાતું હોત તો બાપના (‘Y’ રંગસૂત્રનાઆધારે) ગોત્રની સાથે માનું (મિટોકોન્ડ્રિયલ) ગોત્ર ત્યાજ્ય બનાવવું જોઇએ.

        Like

      3. એક અન્ય વાત ,
        સૌરાષ્ટ્ર-કાઠીયાવાડમાં રજપુત એક અલગ જ જ્ઞાતિ છે જે રાજપૂતથી અલગ છે , આથી આપ સૌ શબ્દપ્રયોગ દરમિયાન રજપુત નહિ પણ રાજપૂત(રાજપુત્ર) અપનાવો એવી વિનંતી છે.

        Like

  5. આ પૃથ્વી રાજ ચૌહાણની વીગતો ચંદ બારોટના રાસમાંથી મળે છે. મુહમદ ગોરી અને પૃથ્વી રાજ સાથેના યુદ્ધ પછી ગોરી દસ – બાર વર્ષ જીવતો હતો એમાં બે મત નથી. એટલે પૃથ્વીરાજ કાંતો યુદ્ધમાંથી પહલે દીવસે જ ભાગી ગયો કે પછી એની પહેલે દીવસે જ કતલ થઈ. ચંદ બારોટનું મૃત્યુ પૃથ્વી રાજની સાથે થયું એટલે રાસ ચંદ બારોટના વારસદારોએ પુરુ કરેલ હશે એવું લાગે છે.

    જયચંદે ગોરીને આમંત્રણ આપ્યું એની સાથે જયચંદને પ્રોત્સાહન કરવા ધર્મગુરુઓ પણ હતા. મુર્તીપુજાના વીરોધીઓ કોઈ પણ હીસાબે ઈસ્લામને ભારતમાં લાવવા માંગતા હતા. અફ્ગાનીસ્તાનમાં પુર્તીપુજાની એ વખતે જાહોજલાલી હતી. એટલે ભારતમાં ઇસ્લામના શાસકોને આમંત્રણ આપવા આવા જયચંદોની સાથે ધર્મગુરુઓ પણ હતા.

    ઈસ્લામમાં ચાર પત્નીની છુટ હતી અને ભારતમાં કોઈ નીતી નીયમ ન હતા. એટલે પૃથ્વીરાજ જેવા લંપટની જેમ લંપટ ઈસ્લામ શાસકોને ભારતમાં લુંટની સાથે ફાવી ગયું. બધાને ૧૦૦-૨૦૦ રીપીટ અકબર, જહાંગીર, શાહજહા બધાને ૧૦૦-૨૦૦ રાણીઓ હતી અને રાજપુતો પોતાની કન્યાઓને હોંશે હોંશે આપતા હતા.

    Like

  6. મહોમ્મદ ઘોરી એ તેની સામે ૧૭ વખત ચડાઈ કરી હતી…

    રાજાએ તેને ૧૬ વખત યુધ્ધમાં હરાવ્યો અને દરેક વખતે એ ક્ષત્રિયની યુધ્ધનીતીને ધ્યાનમાં રાખીને તેને મુક્ત કરી દેતો..

    રાજાનો ખાસ મિત્ર, ચંદ બારોટ હતો..જે તેનો ખાસ સલાહકાર પણ હતો…

    એવું કહેવાય છે કે જ્યારે પણ રાજ યુધ્ધ કરવા જતો ત્યારે ચંદ બારોટ્ની સલાહ લેતો…

    ચંદ બારોટને માં શક્તિનો સાથ હતો… જ્યારે તે માં ની સ્તુતી કરીને પોકાર કરતો ત્યારે તેની જોડે માં સાક્ષાત વાત કરતાં (માં ચામુંડા કે માં હરસિધ્ધિ એમાં મને દ્વિધા છે)

    દરેક વખતે તે માં ની રજા લેતો યુધ્ધ માટે અને તો જ રાજા ને જવા દેતો…અને રાજા વિજયી થઈને જ આવતો…

    ૧૭ મી વખતે જ્યારે ઘોરીએ ચડાઈ કરી,અને ચંદ બારોટે માં ની આજ્ઞા માંગી તો માં એ તેને નકાર ભણ્યો…

    ઘણી વાર થઈ પણ એને રજા ન જ મળી… એ દિવસ રાજાની હાર નક્કી હતી…

    બારોટે રાજને ના પાડી..પણ ક્ષત્રિય પોતાનો ધર્મ જીવના જોખમે પણ ના છોડે… રાજા પોતાના નિર્ણયથી જરાય વિચલીત ન થયો.

    એને મોતની પરવા કર્યા વિના યુધ્ધમાં ઝંપલાવ્યું અને ઘોરીએ આ વખતે રાજાને હરાવ્યો…

    ઘોરી મોગલ હતો…તેણે રાજાની ઊદારતા ન યાદ રાખી…ઊલટું રાજાને કેદ કરીને બંદી બનાવ્યો…

    તેણે રાજાને કહ્યું,

    ” હે પૃથ્વીરાજ..તું રજપૂત હોઈશ…તારા ભારતમાં દુશ્મનને પણ માન આપીને છોડી મૂકાય છે…

    મને નથી સમજાતું એ…પણ મારા દેશમાં..મારી યુધ્ધનીતી મુજબ..દુશ્મનને મૃત્યુદંડ આપવામાં આવે છે…

    કારણ કે દુશ્મનને એક વાર છોડો તો એ ફરી વાર તમને હેરાન કરી શકે છે…અને કદાચ તમને વધુ આઘાત પહોંચાડી શકે છે…

    જેમ તેં મને ૧૬ વખત છોડ્યો છતાં પણ હું દરેક વખતે બમણાં જુસ્સાથી હુમલા કરતો હતો.. અને છેવટે તને હરાવીને કેદ કર્યો ને?

    હવે હું તને મૃત્યુદંડ કરીશ અને એ પણ મારા દેશની પ્રજાની વચ્ચે જાહેરમાં…”

    ચંદ બારોટ આ વાતથી અજાણ નહોતો…તે રાજાની મદદે પહોંચ્યો… ખાસ મિત્ર હતો, અને એમાંય બારોટ બંકો…મર્દ મૂછાળો…પછી ક્યાંથી પાછો પડે!

    તે કેદખાનામાં રાજાને મળવા પહોંચ્યો… રાજાનો મૃત્યુનો દિવસ હવે નજીક જ હતો…રાજા સાથે મસલત કરીને તેણે પોતાનાં ચોગઠાં ગોઠવી દીધાં…

    તેણે ઘોરીને સંદેશો આપ્યો કે,

    ” પૃથ્વીરાજ ચૌહાણ પાસે એક અદભૂત વિદ્યા છે…તે અંધારાંમાં કે આંખો બંધ રાખીને બાણથી નિશાન લગાવી શકે છે…

    અને મૃત્યુ પહેલાં તેની આખરી ઈછ્છા પોતાની વિદ્યા બતાડવાની છે…”

    આખરે એ દિવસ આવી પહોંચ્યો…તે ગોઝારો દિવસ…

    લોકો રાજપૂતનૂ શૂરાતન અને એના શૂરાતનનું પરિણામ..એનું મોત…જોવા એકઠાં થયાં..

    ઠસોઠસ ભીડ… આખો વિસ્તાર લોકોની ભીડ અને કોલાહલથી ભરાઈ ગયો…

    તેમની આંખોમાં વિસ્મય હતું.. કે આવો રાજા ૧૭મી વખતે હાર્યો કેવી રીતે… તેને જોવાની તેમને તાલાવેલી હતી…

    જાણે કાંઈ અજાયબી જ હતો એ તેમની માટે…

    છેવટે ઘોરીના આદેશથી પૃથ્વીરાજ ચૌહાણને સભામાં લવાયો…એની યુધ્ધનીતીને મૂર્ખતામાં ખપાવી…

    એની મર્દાનગી અને ઊદારતાને નજર અંદાજ કરીને એની હારને જ ગાઈ…

    રાજાને ધનુષ-બાણ આપવામાં આવ્યાં…એની આંખો પર પટ્ટી બાંધી…અને ઘોરીએ રાજાને આદેશ કર્યો..

    “પૃથ્વીરાજ ચૌહાણ, રાજપૂત… ભારતના ક્ષત્રિય…બતાવ તારી તાકાત…

    તારી એ વિદ્યા જેનાં મે કેટ-કેટલાં વખાણ સાંભળ્યાં છે…ચલાવ બાણ આ નિશાન પર…

    બતાવ ભારતની એ વિદ્યા…”

    ચંદ બારોટ વિદ્વાન કવિ અને હાજર જવાબી હતો.

    તેણે તરત જ પૃથ્વીરાજને એક દોહો ગાઈ સંભળાવ્યો. એ દોહામાં તેણે રાજાને સંકેત આપ્યો અને ઘોરી ક્યાં ઊભો છે તે સ્થાનની દીશા બતાવી…

    પૃથ્વીરાજ ચૌહાણએ નિશ્ચિત નિશાનને બદલે… … …

    એ દીશામાં ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું…અને નિશાન સાધ્યું…

    અને છેક એક હાથના પંજાથી તે બીજા હાથના ખભા સુધી ખેંચેલી ધનુષની પ્રત્યંચા છોડી…

    અને…

    નિશાન લાગ્યું… … … પણ ઘોરીના કપાળમાં… એક દમ વચ્ચે…

    અને ઘોરી પોતાના છેલ્લાં શ્વાસ ગણવા લાગ્યો…તેણે વિચાર્યું પણ નહોતું એવી ઘટના અચાનક ઘટી ગઈ…

    સૈનિકોએ રાજાને પકડવા પગ માંડ્યા… ચંદ બારોટ પણ ત્યાં જ હાજર હતો… પોતાના મિત્રની અંતિમ ક્ષણોમાં સાથ દેવા…

    ચંદ બારોટે પૃથ્વીરાજ ચૌહાણની સામે કટાર ધરી.. અને બીજી પોતાના હાથમાં રાખી…

    તરત જ પૃથ્વીરાજ ચૌહાણ અને ચંદ બારોટે.. જેઓ એકબીજાના જીગરજાન મિત્રો હતા…

    એક બીજાને કટાર ભોંકી દીધી…અને છાતી સોંસરવી આર પાર કરી દીધી…જેથી મુગલોના હાથે પકડાવું ના પડે…

    અને એકબીજાને એટલા માટે ઘા કર્યો… કે ક્ષત્રિયના નિયમની અવહેલના ન થાય…

    ક્ષત્રિય કોઈ પણ સંજોગોમાં આત્મહત્યા ન કરે…માટે જ તેમણે બન્નેએ આવું પગલું ભર્યું…

    બારોટે પણ પોતાનો મિત્ર-ધર્મ જાળવવા જીવ આપતાં પળનો યે વિચાર ન કર્યો…

    આવા હતાં એ… એ મિત્રો…

    જેમનાં નિયમો..નિષ્ઠા .. પ્રેમ.. શક્તિ… ભક્તિ… અને કુનેહને આપણે આજે પણ વિસરી શક્યાં નથી…

    Like

    1. આખી વાર્તા કવિઓની કલ્પના છે.જ્યાં રણ હોય પાણીનું ટીપું પણ નાં હોય ત્યાં મહાસાગર બતાવે તેનું નામ કવિ.ઐતિહાસિક તથ્ય એ છે કે બંને વચ્ચે ફક્ત બે વાર જ લડાઈ થઇ છે.એક વાર ઘોરી ભાગી ગયો અને બીજી વાર ચૌહાણ પકડાઈ ગયો.ચૌહાણ બહાદુર જરૂર હતો,પણ આ બધી વાર્તા કલ્પનાથી વિશેષ કશું નથી.કોઈ માતાજી નવરા નથી હા કે ના કહેવા.અને માતાજીએ ના પાડી અને ચૌહાણ ગયો ના હોત લડવા તો ઘરી છેક ઘરમાં આવીને મારી તો જાત જ ને??આવી કવિઓની સપનામાં જીવવાની વાર્તાઓ તથ્ય થી વેગળી છે.આભાર કોમેન્ટ્સ આપવા બદલ.

      Like

      1. ભુપેન્દ્ર ભાઇ આ વિચાર સરણી આપણા પતનનુ કારણ છે. શુ કામ આપણે આપણા પુરવજોની તાકાત અને શક્તીઓ ઉપર વિશ્વાસ નથી કરતા. શુ શરણે આવેલો માફી માગે તો તેને જીવતો મુકવો આપણો ધર્મ ન હતો? હતો . માતાજી કદાચ નવરા હોય કે ન હોય એ તો એ જાણે અને બીજા ભક્તો નરશી મહેતા અને આવા અસંખ્ય પણ આપણો સચો ઇતીહાસ એ નથી જે આપણે હમણૅ જાણીએ છીએ આજના લોકતંત્રમા પણ ચુટાય્યેલ શીક્ષામંત્રી જે ધારે તે બાળકો ને ભણાવી નવી પેઢીનુ માનસ ઘડી શકે તો ત્યારે તે આતતાઇ ઓના રાજમા એ લોકો શુ અત્યાચાર નહિ કર્યા હોય
        તે ની કલ્પના પણ મુસ્કેલ છે.

        Like

      1. પૃથ્વીરાજ અને સંયુક્તાનું ગોત્ર એક ક્યારેય ના હોઈ શકે,
        સંયુક્તાનું ગોત્ર ગૌતમ હતું જ્યારે પૃથ્વીરાજનું ગોત્ર વત્સ હતું માટે એ લગ્ન સગોત્ર તો કદાપી ન કહી શકાય,
        હા, એ બંને વચ્ચે કૌટુંબિક સંબંધ હતો એ અન્ય હકીકત છે.

        @vkvora, Atheist, Rationalist,
        You cant call Prithviraj as લંપટ,
        Because you are not enough capable to give your judgment, it would be better for you to read whole history again,
        અધુરાં ઘડા છલકાય એ હકીકત ને આપ બિલકુલ યથાર્થ ઠેરવો છો ..
        One else, Rajput Kings were not giving their daughters happily , they did that job just for their peoples , and dont judge according to movie Jodha-Akbar, it was just an aggravated history instead of truth ,

        From-Harshvarhansinh Parmar
        Moscow

        Like

        1. સાહેબ એક માણસ મોટો ક્યારે થઇ શકે..
          બીજા મોટા માનસ નું ખરાબ, ઘસાતું, લખે-બોલે..હહાહાહા..

          Like

      2. bapu che..javado..hahahaha
        badha potana hathiyar thi pencil ni ani khadhta hoy che..hoti hai chalti hai..mota manas tyare j thavay ke koi mahan ni hasi udavay..ke ene utari paday..kya pruthviraj, sayukta, …ne kya gaglo ..x y z..

        Like

  7. ખુબ ગમ્યો બાપુ મને લેખ પૃથ્વીરાજ અને સંયુક્તા ના સબંધ માં ઊંડાણ થી માહિતી મળી પેલાના સમય માં ભાટ ચરણ એ બધા નું કામ જ હતુ કે યોદ્ધા ઓને વીરરસ નું પાન કરાવવું અને એમાંથીજ એમની આજીવકા ચાલે રાખતી ,જયચંદ તો તમામ હિંદુ ધર્મ માટે એક ભૂંડું દ્રષ્ટાંત બની રહ્યો છે કે જો અંદરો અંદર ના જગડા માં બાર ના ને સાથ આપીએ તો નુકસાન તો અંતે ખુદનેજ થાય છે .અને બાપુ પૃથ્વીરાજ ના વંશો માંથી એક મર્દ તો બિજોય પાક્યો છે ભારત ની જેલ માં ફૂલન દેવી ની હત્યા ના આરોપ સર પકડાયેલ એમણે જેલ તોડી ઇને અફઘાનિસ્તાન થી પૃથ્વીરાજ ના અસ્થી ચોરી ને ભારત પરત લાવી ગંગામાં વિસર્જિત કરેલ છે ણે પોતાની જેલ ની સજા તિહાર જેલ માં હાલ માં કાપે છે એમના વિષે થોડું વધારે શ્ન્શોધન કરીને હું જણાવીશ

    Like

  8. બહુજ માહિતી સભર લેખ અને કોમેન્ટ્સ. ઈતિહાસ માં ની દરેક વાત સાથે દરેક સંમત ક્યારેય ના હોય.તેમાં કવિઓ અને લેખકો એ ઘણા સ્થળ અને સમય ને અનુરૂપ કાલ્પનિક અને થોડું લોકભોગ્ય સ્વરૂપ આપેલું હોય છે જેની અંદર તથ્ય ઓછું અને ઘણીવાર રજ નું ગજ વધારે હોય છે. @ રાઓલ જી આપના દરેક લેખ માહિતીસભર અને તર્કબદ્ધ હોય છે.અભિનંદન. (પૃથ્વીરાજ ના ભડવીર ૬૪ સામંતો અને ખાસ તો સરદાર ચામુંડ રાય વિષે પણ થોડું લખ્યું હોત તો વાચકો ને અને મને વધારે જાણકારી મળત.) ઈંગ્લીશ ની અને ટાઈપીંગ ની અણ આવડત હોવાથી પ્રતિભાવો મોટેભાગે ક્યાય આપતો નથી પરંતુ આપના લખાણ અને શૈલી થી પ્રભાવિત છું

    Like

    1. ભાઈ આટલું સરસ ગુજરાતી તો આપે લખ્યું જ છે. માટે હવે પણ લખતા રહેશો અને પ્રતિભાવ આપતા રહેશો. આભાર.

      Like

  9. ઈતિહાસ સત્ય પ્રમાણિત હોવો જોઈએ ..! અન્ય થા દોષ નાં ભાગી બનાય છે ..! ઈતિહાસ ગૌરવ વંતો હોવો જોઈએ જેનાથી લોકો ને ઉત્કૃષ્ટ વિચાર , અને કર્મ ની પ્રેરણા મળે …! અન્ય થા પરોક્ષ પાપ ના ભાગી બનાય … જે નર્ક ની ગતિ કરાવનારું હોય છે ..-લી – શ્રી કેતન કુમાર ભટ્ટ ના સવિનય અભિવાદન ..!

    Like

  10. પ્રયત્ન સારો પરંતુ..ઇતિહાસ નું વાંચન સંશોધન(ઊંડાણ) ખુબ જરૂરી છે..સૈધાંતિક સ્વરૂપે જોતા કોઈ તારણ પર જલ્દી આવવું અંધારામાં ભૂસકો મારવા જેવું છે..આભાર..રાજેન્દ્રસિંહ ૦૯૯૦૯૪૬૧૧૫૫

    Like

  11. ઈતિહાસ વિષય હંમેશા વિવાદસ્પદ રહ્યો છે.
    અને બીજૂ અમુક મુસ્લિમો માં કાકાની છોકરી સાથે લગ્ન થઈ શકે છે.
    આપે જે કહ્યુ જોશી-જોશી દવે-દવે એક અટકવાળા જરુર પરણે છે,પણ બંન્નેના ગોત્ર અલગ હોય છે.(માત્ર જાણ ખાતર)

    અને હા ભારતીય કાયદો સગોત્ર લગ્ન કરવાની છુટ આપે છે.

    Like

  12. પ્રુથ્વિરાજે જે ભિમદેવ ને હરાવેલો એ ભિમદેવ બીજો ઉર્ફે ભોળોભિમ્દેવ હતો. પ્રુથ્વિરાજ સિધ્ધરાજ જયસિન્હની પુત્રી નો પૌત્ર હતો એ શ્રી ધુમકેતુ એ સ્પષ્ટ કરેલ છે.જોકે ધુમકેતુ એ પ્રુથ્વિરાજે ભિમદેવ ને હરાવ્યો હતો એવી વાત કરી નથી.

    Like

  13. દોસ્ત,તમારી વાત સાચી છે.પૃથ્વીરાજ ચૌહાણ ને ભત્રીજી સાથે ના સંબંધ નું પરિણામ ભોગવવું પડ્યું ભત્રીજી એય દિકરી કહેવાય.કુદરત નો સૌ નો ન્યાય કરે છે,બાપ !

    Like

  14. જય ભવાની,
    મે ઘણી બધી કોમેંટો વાંચી પણ મારા વિચાર મુજબ એક ઓર તથ્ય પણ હોઇ સકે છે.જો આજના લોકશાહિના સમય મા કોઇ નવો શિક્ષામંત્રી આવે તો તેધારે તે પ્રમાણેનુ અભ્યાસ પુસ્તકો રાખી નવી પેઢી નુ જનમાનસ ઘડી સકે છે તો આજથી ૮૦૦ કે ૧૦૦૦ વર્ષો પહેલા આવતા ક્રુર આક્રમણકારી જેમનુ લક્શ્ય જ ભારતનો નાશ અને ધર્માંતરણ હતો એ લોકોના રાજ્ય સ્થાપિત થયા પછી એ લોકો આપણો મહાન ભુતકાળ ભુલાવવા તથા આપણા પુર્વજો ને નીચા બતાવવા શુ શુ અત્યાચારો નહિ કર્યા હોય એની તો કલ્પના જ કરવી અશમ્ભવ છે આપ સૌ જાણો છો. હમણા આપણી જે માનીએ છીએ તે સમ્પુર્ણ હકિકત નથી તે તમારે માનવુ જ પડસે.આવા સમર્થ તથા મહાન રાજવીઓની અદબ અને સમ્માન આપતા શિખો તોજ આ રાષ્ટ્ર ટકી શકશે.ભુતકાળ ભુલે છે તે તેનુ ભવિસ્ય નાશ કરે છે યાદ રાખજો.

    અમૃતદાન ગઢવી

    Like

  15. मुहम्मद गोर अने पृथ्वीराज चौहाण वच्चे बे ज वखत लडाई थयी. बीजी लडाईमां पृथ्वीराज चौहाणनी पहेले दीवसे कतल थयी के मेदान छोडी भागी गयो. आ लडाइ पछी गोर बीजा दस बार वरस जीवतो हतो. चंद बारोटनी भाटाइए खोटुं चीत्रण करी आखा देशनुं नाम खराब करेल छे….

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s